1-4-1- نشخوارکنندگان…12
2-4-1- گوشتخواران12
3-4-1- پرندگان13
4-4-1- ماهیان 13
5-4-1- خزندگان 13
6-4-1- حیوانات آزمایشگاهی 14
7-4-1- پریمات ها و انسان 14
5-1- مورفولوژی16
6-1- چرخه زندگی16
7-1- اپیدمیولوژی 18
1-7-1- حیوانات اهلی18
2-7-1- نشخوارکنندگان19
3-7-1- انسان20
4-7-1- خوک21
5-7-1- تک سمی22
6-7-1- حیوانات وحشی و شکاری23
7-7-1- سگ سانان23
8-7-1- گربه سانان25
8-1- راه های انتقال کریپتوسپوریدیوز27
1-8-1- انتقال زئونوتیک27
2-8-1- انتقال غیر زئونوتیک 28
3-8-1- منابع طبیعی29
9-1- ایمونوپاتوژنز30
1-9-1- ایمنی همورال 30
2-9-1- ایمنی با واسطه سلولی 31
10-1- نشانه های بالینی در انسان32
11-1- پیشگیری و درمان34
1-11-1- پیشگیری و درمان در انسان34
2-11-1- پیشگیری و درمان در حیوانات35
3-11-1- ضدعفونی36
فصل دوم: مواد و روش کار
1-2-هدف41
2-2- مواد و وسایل مورد نیاز42
3-2- روش کار44
4-2- مراحل آزمایش44
فصل سوم: نتایج
نتایج46
فصل چهارم: بحث و نتیجه گیری
بحث و نتیجه گیری53
پیشنهادات56
فهرست منابع فارسی57
فهرست منابع انگلیسی60
چکیده انگلیسی64

فهرست جداول
جدول صفحه
1-1 . گونه های کریپتوسپوریدیوم….15
2-1 .ویژگی های ریخت شناسی اووسیست های گونه های کریپتوسپوریدیوم33
1-2 فراوانی تعداد نمونه ها در مناطق و سبزیجات47
1-3- فراوانی و درصد فراوانی آلودگی سبزی در مناطق مختلف اطراف ساری51
2-3- فراوانی و درصد فراوانی آلودگی سبزی در انواع مختلف سبزی51
3-3- فراوان و درصد فراوانی آلودگی سبزی با توجه به نوع کود مصرفی52
4-3- فراوانی و درصد فراوانی آلودگی سبزی با توجه به نوع آب مصرفی52
5-3- آزمون مجذور کای برای بررسی تفاوت میزان آلودگی سبزی در مناطق مختلف زیر کشت اطراف ساری53
6-3- آزمون مجذور کای برای بررسی تفاوت میزان آلودگی سبزی در انواع مختلف
سبزی54
7-3- آزمون مجذور کای برای بررسی تفاوت میزان آلودگی سبزی با توجه به کود مصرفی55
8-3- آزمون مجذور کای برای بررسی تفاوت میزان آلودگی سبزی با توجه به نوع آب مصرفی55

چکیده
تحقیق پیش رو به منظور بررسی میزان آلودگی به تک یاخته کریپتوسپوریدیوم در انواع سبزیجات موجود در سبزی کاری ‌های اطراف‌ شهرستان ساری صورت گرفته است. برای نیل به این هدف از تعدادی زیادی قطعه زمین سبزی کاری، تعداد 500 نمونه در ماه‌های خرداد و تیر اخذ گردید. نمونه‌های اخذ شده با روش تغلیظ رسوبی که روش استاندارد پیشنهادی FDA است، آزمایش شدند و جهت رنگ‌آمیزی از رنگ‌آمیزی ذیل نیلسون استفاده گردید.
نتایج حاصله نشان داد تعداد 26 نمونه (2/5%) از 500 نمونه مثبت بودند. در بررسی فاکتور مناطق مختلف سبزی کاری، جنوب ساری (امره، کیاسر، پهنه کلا و قادیکلا) نمونه مثبت (34/8%) از120 نمونه آلوده‌ترین منطقه و شرق ساری (داراب کلا، بادله، اسرم، جام خانه) با 15/2 آلودگی کمترین میزان را دارا می باشد. در بررسی آلودگی انواع سبزیجات مورد بررسی نیز، ترپچه با تعداد 10 نمونه مثبت (05/12%) آلوده‌ترین و ریحان با 1 نمونه مثبت (21/1%) کمترین میزان آلودگی را داشت. در بررسی فاکتور نوع آب مورد استفاده در آبیاری سبزیجات نیز، فاضلاب با تعداد 19 نمونه مثبت از 150 نمونه (67/12%) نشان داد که ارتباط معنی ‌داری بین نوع آب مصرفی و میزان آلودگی به کریپتوسیوریدیوم در سبزیجات وجود داشت. در بررسی سبزیکاری های عمده و بدون حفاظ که هر حیوانی اجازه ورود داشت تعداد 21 نمونه از 250 نمونه (4/ درصد8) مثبت اعلام شدند و سبزیکاری ها ی خانگی و با حفاظ تعداد 5 مورد (2 درصد) مثبت اعلام گردید. بنابراین نتایج حاصل از تحقیق فوق نشان داد که سبزیجات می توانند نقش موثری در انتقال تک یاخته کریپتوسپوریدیوم داشته باشد.
کلمات کلیدی: کریپتوسپوریدیوم، سبزیجات، ذیل نیلسون، ساری

مقدمه و هدف :
کریپتوسیوریدیوم یکی از مهمترین عوامل روده ای در پستانداران بویژه حیوانات اهلی و انسان است. این تک یاخته یکی از عوامل مهم انگلی منتقله از طریق سبزیجات است. علاقه مردم به مصرف سبزی خام یا نیم پز به دلیل داشتن طعم طبیعی و نیز حفظ مواد مغذی حساس به حرارت، خطر انتقال آلودگی راافزایش می دهد. علاوه بر این، دو کفه ایها با ذخیره سازی و حفظ اووسیست های کریپتوسپوریدیوم، درانتقال آلودگی مؤثرند. کریپتوسپوریدیوم به عنوان یک انگل زئونوز، به چند دلیل از نظر همه گیر شناسی اهمیت قابل توجهی دارد: دارای طیف میزبانی گسترده است، تعداد کم اووسیست آن جهت ایجاد عفونت در انسان و دام و نیز برای آلودگی محیط کافی است ، اووسیست آن در برابر عوامل ضد عفونی کننده متداول آب مقاوم است، اندازه اُووسیت آن بسیار کوچک (7-4 میکرون) است .این تک یاخته با آلوده کردن طیف گسترده ای از حیوانات، انتشاری گسترده داشته و از عوامل مهم آلوده کننده محیط زیست تلقی می شود. اووسیستهای کریپتوسپوریدیوم بسبب داشتن غشاء ضخیم خارجی نسبت به عوامل نامساعد محیط زیست بسیار مقاوم می باشند و در مناطق گرم و مرطوب برای ماهها زنده و فعال باقی می مانند.
برخی گونه های کریپتوسپوریدیوم برای میزبان اختصاصی است اما گونه پارووم برای تمام پستانداران عفونت زا می باشد. کریپتوسپوریدیوم به عنوان یکی از آلودگی های مهم منابع آب به شمار می رود و آلودگی به آن بسیار مورد توجه سازمان های آب می باشد. کریپتوسپوریدیوم پارووم به عنوان یکی از مهمترین عوامل جدید آلوده کننده آب آشامیدنی درآمریکا مطرح است.آب آشامیدنی و یا آبی که در مراکز تفریحی وجود دارد به عنوان یک وسیله برای انتقال عمل می کند و همه گیری های متعددی ناشی از نوشیدن آب آلوده گزارش شده است.کریپتوسپوریدیوم یکی از عوامل اسهال مسافرین در انسا ن است
به دلیل زئونوتیک بودن، این انگل برای جوامع انسانی بسیارخطرناک می باشد. کریپتوسپوریدیوزیس بیماری انگلی است که در اثر تک یاخته کریپتوسپوریدیوم ایجاد می شود و یک گاستروآنتریت حاد یا مزمن را ایجاد می کند.این انگل در پرزهای دیواره روده ساکن شده و موجب بروز علایم بالینی می شود. این علایم در افراد با ایمنی کامل با یک اسهال حاد خود محدود شونده شروع می شود و تا گاستروآنتریت شدید مزمن در افراد دچار ضعف سیستم ایمنی که می تواند به مرگ منجر شود متغیر است. در آغاز دهه 1980 و با کشف بیماری ایدز این انگل اهمیت بیشتری پیدا کرد زیرا مشخص شد این ارگانیسم یکی از عوامل مهم مولد اسهال شدید، طولانی مدت تهدید کننده زندگی در این بیماران است . آلودگی به این انگل می تواند از طریق آب و غذای آلوده یا از طریق تماس فردی یا حیوان به انسان صورت گیرد. این انتقال در مکانهای با بهداشت پایین و درافرادی که به صورت دسته جمعی زندگی می کنند بیشتر است. گرچه این تک یاخته محدود به روده کوچک، معده و کولون است، ولی می تواند اندام های دیگر را نیز درگیر کند. از دست دادن مایعات بدن در نتیجه اسهال واستفراغ می تواند در کودکان پیامد کشنده ای داشته باشد ، لذا شناسایی افراد آلوده یا دارای نقص ایمنی و درمان آنها اهمیت دارد.
ازآنچه دراین مقدمه آمده است، واضح است که از دیدگاه اقتصادی وبهداشت عمومی،کریپتوسپوریدیوم بسیار پراهمیت است. با توجه به فراوانی زمین های سبزیکاری در اطراف ساری و تأمین بخش عمده سبزی مورد مصرف شهر ساری و اهمیت این بیماری انگلی در انسان، این پایان نامه در این زمینه انتخاب شده است.

فصل اول

کلیات

1-1) تاریخچه :
ارنست ادوارد نخستین فردی بود که توانست انگلی را که مکرراً در غدد معده موشهای آزمایشگاهی پیدا می شد، شناسایی کرده و به روشنی آن را توصیف و گزارش کند. وی در سال 1907، به توضیح مراحل غیر جنسی و جنسی هاگها (اووسیستهایی که دارای یک اندامک ویژه برای اتصال بودند) پرداخت و بیان داشت که هاگها از راه مدفوع دفع می شوند. وی این انگل را به عنوان یک اسپروزوا با وضعیت نامعلوم از نظر رده بندی شناسایی کرد. در سال 1910،با مشخص شدن جزئیات بیشتر، این محقق، کریپتوسپوریدیوم را به عنوان یک جنس جدید و کریپتوسپوریدیوم موریس را به عنوان گونه ای معرفی و پیشنهاد نمود (38).
در سال 1912، تایزر گونه جدیدی به نام کریپتوسپوریدیوم پارووم را معرفی نمود. وی با ایجاد عفونت تجربی در موشها نشان داد که کریپتوسپوریدیوم پارووم تنها در روده کوچک تکامل می یابد و اووسیستهای کریپتوسپوریدیوم موریس است و نیز اشاره داشت که در روده کوچک خرگوش هم مراحل مشابه با کریپتوسپوریدیوم (در موش) وجود دارد (96 ، 109).
در سال 1925، تریفت این تک یاخته را بر مبنای مشاهدات خود در مارها گزارش نمود (9، 11).
در سال 1929، تایزر به شرح مراحل تکاملی کریپتوسپوریدیوم در بافت پوششی سکوم جوجه ها پرداخت و عقیده داشت که انگل باید کریپتوسپوریدیوم پارووم باشد، اگر چه این توضیح واضح نبود.
در سال 1941، ویلیام کریپتوسپوریدیوم بایله ای را از ماکیان جدا و نام گذاری کرد (6).
در سال 1955، سالوین نخستین گزارش را در ارتباط با پیدایش گونه جدیدی بنام کریپتوسپوریدیوم مله اگریدیس که همراه با بیماری مرگ و میر در بوقلمون های جوان بود، منتشر کرد که در مراحل تکامل آندوژن آن در روده و سپس ریخت شناسی اسپوروزئیت و اووسیست انگل را توصیف کرد.
در سال 1961، لواین گونه جدید کریپتوسپوریدیوم تایزری را از جوجه ها جدا و نامگذاری کرد.
در سال 1964، در یک گزارش منتشر شده اعلام شد که انگل در مدفوع نوعی سگ وحشی بنام دینگو گزارش شد، ولی بعد از مدتی اعلام شد که گزارشات مربوط به کریپتوسپوریدیوم در دینگو اشتباه بود و انگل جدا شده از مدفوع این حیوانات را اسپوروسیت سارکوسیستیس می دانند.
در سال 1971، پانسیرا و دیگر همکارانش برای اولین بار کریپتوسپوریدیوم را در گاو گزارش کردند که در آن مراحل آندوژن این انگل در ژژنوم یک تلیسه 8 ماه که مبتلا به اسهال مزمن بود توصیف شد (5 ، 38).
در سال 1974، این انگل توسط بارکر و کاربوئل برای نخستین بار در بره های اسهالی در سن 1 تا 3 هفته در مزرعه ای واقع در استرالیا که پنیر و دیگر فرآورده ها را از شیر گوسفندان تهیه می کرد، تشخیص داده شد (11 ، 38).
در همین سال توسط پروکتروکمپ گونه کریپتوسپوریدیوم انسرینوم در غاز شناسائی شد که البته این گزارش فاقد جزئیات کافی برای شناسایی نهایی بوده است.
در سال 1976، دو گروه از محققین برای نخستین بار بروز کریپتوسپوریدیوم را در انسان گزارش کردند که یک مورد توسط نایم و همکاران در یک دختر بچه روستایی 5/3 ساله که مبتلا به آنتروکولیت شدید بود گزارش شد و مورد دوم توسط مسیل در یک مرد 39 ساله مبتلا به نقص ایمنی گزارش گردید (2 ، 7 ، 11 ، 22 ، 24 ، 110).
در سال های 1976 تا 1986 تعداد زیادی از موارد بروز ابتلای کودک به کریپتوسپوریدیوزیس در مراکز روزانه نگهداری کودکان و اجتماعات کوچک گزارش شده است (84).
در سال 1977، برای نخستین بار کریپتوسپوریدیوز خوک در ایالات متحده گزارش شد.
در سال 1978، اشنایدر و همکارانش برای نخستین بار وجود یک کریپتوسپوریدیوم کشنده را در اسب گزارش کردند.
در سال 1979، ایسکی وجود اووسیست کریپتوسپوریدیوم را در مدفوع 5 گربه از 13 گربه در ژاپن گزارش کرد.
در همین سال زیپوری و کمپل طی گزارشی اعلام داشتند که موفق به یافتن آنتی بادی عامل تک یاخته در سگ شده اند.
در آغاز دهه 1980 و با کشف بیماری ایدز این انگل اهمیت بیشتری پیدا کرد زیرا مشخص شد این ارگانیسم یکی از عوامل مهم مولد اسهال شدید، طولانی مدت ,تهدید کننده زندگی در این بیماران است (94، 44،71).
در سال 1981رنگ آمیزی ذیل نلسون توانست روش ساده و با کفایتی را برای شناسایی اووسیست ها در نمونه های مدفوع در اختیار آزمایشگاه های تحقیقاتی و بالینی قرار دهد.
در سال 1982، زیپوری و کارنت کریپتوسپوریدیوم پارووم را به عنوان عامل اسهال حاد در افراد بالغ سالم معرفی کردند.
در سال 1983، برای نخستین بار توسط فوکوشیما و هلمن کریپتوسپوریدیوم را در یک سگ نژاد کاکاپوی 3 ماهه مبتلا به دیستمپر در ایالت تنسی آمریکا گزارش کردند. در همین سال برای نخستین بار درفرانسه، کشوری که اسهال شایع ترین علت مرگ در بزهای جوان بود، این انگل بعنوان یکی از علل شایع اسهال گزارش گردید. همچنین در همین سال روش رنگ آمیزی اسید فست اصلاح شده گرم و سرد جهت شناسایی اووسیستهای کریپتوسپوریدیم توصیف شد. سپس نخستین گزارش کشت انگل در رویانهای پرندگان ارائه شد و نیز با تلقیح اسپوروزوئیتهای کریپتوسپوریدیوم پارووم بر روی سلولهای توموری رکتوم در انسان منجر به تشکیل مرونتهای بالغ شد.
در سال 1984، نخستین گزارش مربوط به تکامل کامل انگل کریپتوسپوریدیوم در محیط آزمایشگاه ارائه شد.
در سال 1985، کریپتوسپوریدیوز همراه با مراحل آندوژن انگل در شیردان و مرحله اووسیست (غیر قابل تمایز از کریپتوسپوریدیوم موریس) در مدفوع گوساله های مسن تر و گاوان بالغ در ایالات متحده یافت شد.
در سال 1985 و 1986، روشهای ایمنی شناختی برای یافتن کریپتوسپوریدیوم ها در نمونه های مدفوع معرفی شدند. در همین سال کارنت، آپتون و هانیز کریپتوسپوریدیوم بایله ای را از جوجه های گوشتی جدا کردند و کل چرخه زندگی و ریخت شناسی اووسیست را توصیف کردند.
در سال 1988، تلاش جهت کشت کریپتوسپوریدیوم بایله ای در محیط آزمایشگاه صورت گرفت که با کشت موفقیت آمیز کریپتوسپوریدیوم بایله ای در تخم گونه های مختلف میزبانها همراه بود.
در سال 1990، برای نخستین بار در محیط آزمایشگاه غربال با مواد دارویی روی انگل صورت گرفت. در همین سال تکامل غیر جنسی انگل در محیط آزمایشگاه انجام شد.
در سال 1993، متعاقب وقوع اپیدمی شدید بیماری (که از راه آب منتقل شده بود) در شهر میلواکی ایالت ویسکانسین آمریکا که تعداد افراد درگیر 403 هزار نفر برآورد شد، توجه به این انگل بطور محسوسی افزایش یافت (38). این اپیدمی توسط میکنز گزارش شد (110).
اولین گزارش بروز کریپتوسپوریدیوز ناشی از شراب سیب توسط میلارد در همین سال منتشر شد (68).
در سال 1996، گرازیک و همکاران نیز کریپتوسپوریدیوز تحت بالینی را در 8 مار به اسارت گرفته شده، براساس شستشوی معدی و نمونه برداری از کلواک گزارش کردند و اثرات درمانی کلستروم هیپرایمیون گاوی را در درمان کریپتوسپوریدیوز بالینی و تحت بالینی ناشی از کریپتوسپوریدیوم سرپنتیس درمارهای به اسارت گرفته شده اعلام نمودند (68).
اجرام کریپتوسپوریدیایی در مقاطع بافتی معده و روده های کوچک و بزرگ از یک چین چیلای 8 ماهه مبتلا به اسهال که در یک مغازه فروش حیوانات خانگی درایالات میشیگان آمریکا نگهداری می شد، گزارش گردید، که این گزارش برای نخستین بار توسط آقای دکتر بهزاد یمینی، محقق ایرانی دانشکده دانشگاه میشیگان ارائه شد.
در سال 2000، زایو و همکاران انگل را در یک خروس سیاه گزارش نمودند (66).
در سال 2004، ماتسوبا یاشی اولین گزارش کریپتوسپوریدیوز در یک سگ راکون را منتشر کرد (86).
2-1) تاریخچه تحقیقات در زمینه کریپتوسپوریدیوم در ایران:
1-2-1) در سبزیجات:
تحقیقات گسترده ای بر روی آلودگی انگلی در سبزیجات انجام شده است .
رضوی و همکاران در سال 1385،5/23 درصد کاهوهای عرضه شده در مناطق مختلف شیراز را آلوده به کریپتوسپوریدیوم اعلام کردند (15).
داریانی و همکاران با بررسی عوامل انگلی روده ای در سبزیجات عرضه شده در اردبیل، 25 درصد سبزیجات موجود در مغازه ها 29 درصد موجود در مزارع را آلوده به کیست ژیاردیا، تخم آسکاریس، فاسیولا و دیکروسلیوم اعلام کردند (54).
2-2-1) در حیوانات:
با توجه به مصرف کود حیوانات در زمین های کشاورزی،اشاره ای به تحقیقات انجام شده در حیوانات در ایران می شود .
در ایران اولین بار در سال 1363، توسط قراگوزلو و خداشناس وجود کریپتوسپوریدیوز در یک خروس بومی مشاهده شده است (72).
در ایران در سال 1363، برای اولین بار در گوساله نیز وجود کریپتوسپوریدیوم توسط قراگوزلو گزارش شد (21).
خاکی در سال 1364، براساس مطالعات هسیتوپاتولوژیک انگل را در 76/11 درصد گوساله هایی که بر اثر اسهال تلف شدند، گزارش می نماید (10).
اهورایی و همکاران در سال 1986، آلودگی را در بره های 6 تا 10 روزه مبتلا به اسهال به میزان 7/6 درصد اعلام کرد (34).
اولین بررسی براساس نمونه مدفوع در گوساله های اسهالی توسط خدابخشی در سال 1366 انجام شده و نامبرده آلودگی به این انگل را به میزان 25 درصد گزارش نمود (11).
نوری و همکاران در سالهای 1991 و 1992 مطالعاتی بر روی ایلات بختیاری انجام دادند (2 ، 29).
سهرابی حقدوست در سال 1371 اولین گزارش را از شیردان گاو منتشر کرد (17).
رهبری، کیوانی امینه و جمشیدی طی 18 ماه نمونه برداری از مجموع 900 رأس گوسفند،900 رأس بز و 13 فرد از جوامع انسانی ، حداکثر آلودگی را در بره ها و بزغاله های زیر یکسال 34و31 درصد و چوپانان 9 درصد اعلام کردند، که این میزان را در بیماران مبتلا به نقص ایمنی 69 درصد اعلام کرده اند (22).
نوری و بزرگمهری فرد در سال 1373 گونه مله اگریدیس را در نمونه های نای و مدفوع طیور مشاهده کردند (34).
نوری و همکاران در یک بررسی که از اوایل سال 1370 تا اواسط سال 1373 انجام گرفت، فراوانی کریپتوسپوریدیوم شبه موریس در برخی از حیوانات نشخوار کننده در شهرهای ایران را اعلام نمودند (32).
مخبر دزفولی و همکاران بین سالهای 1378تا 1380 مطالعه گسترده اپیدمیولوژیکی آلودگی به تک یاخته کریپتوسپوریدیوم در انسان و دام را در موسسه تحقیقاتی امین آباد وابسته به دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران انجام دادند (27).
دلیمی اصل و همکاران در طول یکسال نمونه برداری در سال 1378 به بررسی انگل های گوارشی سگ های خانگی شهر تهران پرداختند و آلودگی به کریپتوسپوریدیوم را 5 نمونه از 305 نمونه مدفوع سگ ها (63/1 درصد) گزارش نمودند (1).
بنایی و نیکفرجام در یک بررسی میزان شیوع کریپتوسپوریدیوز تنفسی و گوارشی را در مرغداری های صنعتی اطراف شهرستان قائمشهر مورد ارزیابی قرار دادند که در نمونه برداری از 400 مرغ 5/2 درصد مثبت از بورس فابرسیوس و حدود 2 درصد هم مثبت از نای که نشانگر آلودگی تنفسی بود، گزارش شد (37).
خسرو بخشی در سال 1380 طی مطالعه ای بر روی موشها از 6 مرکز پرورش این حیوانات در ایران ابتلای 63 درصد آنها به کریپتوسپوریدیوم معده ، روده و یا هر دو را گزارش نمود.
جعفری و همکاران در سال 1381 در یک بررسی از 200 قلاده سگ در منطقه شیراز 3مورد ( 5/1درصد ) را آلوده گزارش کردند (6).
نوری و همکاران در سال 1382 طی بررسی خود 66/2 درصد گاوهای گاوداری های اطراف اصفهان را آلوده به کریپتوسپوریدیوم شبه موریس (اندرسونی) تشخیص دادند و امکان انتقال آن را بوسیله موش و فاضلاب به گاوداری محتمل داشتند (33). در همین سال نتایج بررسی اسدی و همکاران از کریپتوسپوریدیوز در اسبان اسبداریهای شمال شرق تهران منتشر شد (2).
در یک مطالعه گذشته نگری که توسط مخبر دزفولی و همکاران انجام گرفت، 8/40 درصد نمونه مدفوع های اسهالی ارجاعی به آزمایشگاه پاستور آلوده به کریپتوسپوریدیوم بودند.
ضیایی درونکلاهی و همکاران در سال 1382 در یک بررسی، احتمال جداسازی همزمان اشریشیا کلی، کوکسیدیا و کریپتوسپوریدیوم را در گوساله های زیر یک ماه مبتلا به اسهال در شهرستان قائمشهر و بابل مورد ارزیابی قرار دادند (18).
آل داوود و همکاران در سال 1383 در شهر تهران، طی نمونه برداری مدفوع از 191 قلاده سگ ولگرد و خانگی 2 مورد آلودگی به این انگل را گزارش نمودند.
3-1) طبقه بندی :
کریپتوسپوریدیوم یکی از جنس های وابسته در شاخه اپی کمپلکسا1 می باشد.
کوکسیدیاها به اعضایی از این شاخه اطلاق می شود که بخشی و یا تمامی چرخه زندگی شان را در دستگاه گوارش مهره داران می گذرانند. این گروه خود به دو دسته تقسیم می شوند :
گروهی که قادرند و یا مجبورند مرحله غیرجنسی خارج روده ای را طی کرده و تشکیل کیست بافتی بدهند؛ در این گروه توکسوپلاسما2 و سارکوسیستیس3 نئوسپورا4 و کاریوسپورا5 و هاموندیا6 قرار دارند. گروه دیگر که تمامی چرخه زندگی خود را دردستگاه معدی – روده ای مهره داران طی می کنند و کیست داخل بافتی ایجاد نمی کنند. این گروه شامل آیمریا، آیزوسپورا، سیکلوسپورا و کریپتوسپوریدیوم می باشند (33 ، 66 ، 68).
بنابراین تاکسونومی کریپتوسپوریدیوم را می توان به صورت زیر تعریف کرد :
Empire: Eucoryot
Kingdom: Protoza
Phylum: Apicomplexa
Class: Sporozoasida

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Subclass: Coccidiasina
Order: Eimeriorina
Family: Cryptosporidae
Genus: Cryptosporidium
4-1) گونه های کریپتوسپوریدیوم :
گونه های متعددی از کریپتوسپوریدیوم پس از جداسازی آنها از میزبان مربوط نامگذاری شده اند (جدول 1-1).
1-4-1) نشخوارکنندگان :
C. parvum: این گونه تنها در روده کوچک تکامل می یابد و عمدتاً باعث کریپتوسپوریدیوز حاد در نشخوارکنندگان می شود و یا باعث ایجاد اسهال در نوزادان یا افراد مبتلا به نقص ایمنی می شود. به نظر می رسد کریپتوسپوریدیوم پارووم برای ?? گونه از پستانداران از جمله تقریباً تمامی نشخوارکنندگان، گوشتخواران، موش، انسان و … عفونت زا می باشد. حتی در بسیاری از غیر پستانداران نیز گزارش شده است.
گونه های C. agni ، C. cuniculus، C. garnhami و C. rhesi در حقیقت مترادف های کریپتوسپوریدیوم پارووم هستند.
C. muris: این گونه از شیردان گاو جدا است و همچنین در نشخوارکنندگان بالغ با عفونت مزمن گزارش شده است. البته در معده موش های بالغ و جوان نیز یافت شده است. این گونه همانند c. parvum مشترک بین نشخوارکنندگان و موش است. اووسیست این گونه نسبت به اووسیست پارووم بزرگتر است.
C. crotali: معتقدند این گونه در شتر بیماریزا است و معمولاً شترهای جوان را آلوده می سازد.
C. bovis: به نظر می رسد همان C. parvum باشد، اما عده ای معتقدند C. bovis معادل C. parvum نیست و جنسی متعلق به سارکوسیستیس است.
2-4-1) گوشتخواران :
در سگ سانان همان گونه C. parvum مطرح است.
در گربه سانان C. parvum ،C. muris وC. felis مطرح می باشد، که آخری در گربه ها هنوز به خوبی اثبات نشده است. C. curyi با منشأ گربه که اووسیست های آن 6-5 برابر بزرگتر از اووسیست های C. parvum است، مشکوک بوده اما تأیید نشده است.

3-4-1) پرندگان :
C. baileyi: کریپتوسپوریدیوم بایله ای در روده باریک ماکیان و بوقلمون وجود دارد. این گونه همراه کریپتوسپوریدیوز بورس فابریسیوس و دستگاه تنفسی در جوجه ها می باشد. عفونتهای بورس بدون علامت می باشند و ضایعات شامل هیپرپلازی اپیتلیوم وهیپرتروفی اپیتلیوم بورس همراه با پاسخ های التهابی می باشد. ممکن است آتروفی فولیکول بورس ایجاد شود. بیماری تنفسی همراه با علائمی چون سرفه، عطسه و دیس پنه است. یک مورد از این گونه در انسان مبتلا به نقص سیستم ایمنی گزارش شده است.
C. meleagridis: بورس فابریسیوس، دستگاه گوارش، کلواک، اپیتلیوم دستگاه تنفس بوقلمون، غاز و مرغابی را آلوده می کند. بیماریزایی این گونه کمتر از گونه اولی است، همینطور قادر به ایجاد عفونت در پستانداران نمی باشد ولی آیا قادر به آلوده کردن انسان است یا نه مورد تردید می باشد.
C. tyzzeri: که از جوجه ها جدا شده است، اما این گونه هم به دلیل نبودن جزئیات کافی معتبر به حساب نمی آید.
4-4-1) ماهیان :
تنها گونه معتبر در ماهیان C. nasarum می باشد.
5-4-1) خزندگان :
تنها گونه معتبر در مارها C. serpentis می باشد. این گونه در اژدر مارها، مارهای کبری و افعی ها قادر به آلوده کردن مخاط معده (عمدتأ در بالغین) بوده و در لاک پشت ها هم گزارش شده است.
البته غیر از این گونه ها، ? گونه دیگر C. ctenosauris، C. vulpis، C. cortali و
C. lampropeltis هم در خزندگان گزارش شده اند که در واقع گونه های سارکوسیستیس بوده اند و اشتباهاً شناسایی شده بودند.
6-4-1) حیوانات آزمایشگاهی :
C. muris و C. parvum در موش، C. cuniculus در خرگوش (در حقیقت همان C. parvum است) و C. rhirhi در خوکچه هندی شناسایی شده است.

7-4-1) پریمات ها و انسان :
گونه C. rhesi به گونه های آلوده کننده در میمون های زروس اطلاق شده است ولی تمام مدارک موجود در ارتباط با عفونت های روده ای، کبدی، لوزالمعده ای و ریوی حکایت از حضور اجرام غیرقابل تفریق از C. parvum دارد.
در انسان دو گونه گزارش شده است :
1) C. parvum
2) C. baileyi: تنها در یک مورد گزارش شده است.
به طور کلی تعداد زیادی از گونه های شناسایی شده کریپتوسپوریدیوم به درستی توصیف نشده و فاقد رده بندی مشخص هستند مثل C. ameivae.

جدول (1-1) گونه های کریپتوسپوریدیوم
گونه انگل نام گزارش دهنده و سال گزارش میزبان C. agni Baker (1974) گوسفند C. ameivae Arcay de peraza (1969) مارمولک C. anserinum Proctor (1974) غاز C. baileyi* Current (1986) ماکیان C. bovis Barker (1974) گاو C. crotali Triffit (1925) مار C. ctenosauris Duszynski (1969) مارمولک C. cuniculus Inman (1979) خرگوش C. curyi Oggassawara(1986) گربه C. felis* Iseki (1979) گربه C. garnhami Bird (1981) انسان C. lampropeltis Anderson (1968) مار C. meleagridis* Slavin (1955) بوقلمون C. muris* Tyzzer (1910) موش C. nasorum* Hoover (1981) ماهی C. parvum* Tyzzer (1912) موش C. rhesi Levine (1980) میمون C. serpentis* Levine (1980) انواع مارها C. tyzzeri Ievine (1961) ماکیان C. vulpis Wetzel (1938) روباه C. wrairi* Vetterling (1971) خوکچه هندی 5-1) مورفولوژی :
اووسیست ها کروی بوده و در C. parvum قطر اووسیست 4 تا 5 میکرون می باشد، در حالی که در
C. muris قطر آن 6 تا 8 میکرون بوده و بزرگتر است.
دیواره اووسیست گونه های کریپتوسپوریدیوم، مشابه با دیگر کوکسیدیاها، دارای لایه های مجزای داخلی و خارجی بوده ولی به لحاظ داشتن یک شکاف در یکی از انتهاها، منحصر به فرد است. این شکاف در هنگام خروج اسپورزوئیت از اووسیست باز شده و از طریق آن اسپورزوئیت ها خارج می شوند.یک شکاف از نظر ظاهری مشابه با شکاف C. parvum در دیواره اسپوروسیست سارکوسیستیس، توکسوپلاسما، ایزوسپورا و گوسیا یافت شده است که حکایت از وجود یک ارتباط ژنتیکی نزدیک بین کریپتوسپوریدیوم و سارکوسیست ها با دیگر کالیپتوسپوریدها (مانند گوسیا و کالیپتوسپورا) دارد.
6-1) چرخه زندگی :
کریپتوسپوریدیوز مدفوعی- دهانی با بلع اووسیست انتقال می یابد، یعنی اووسیست از راه مدفوع میزبان آلوده در محیط پراکنده می شود. انگل در سطح روده (سطح میکروویلیی های روده) تکثیر پیدا نموده و میکروویلی‌ها دور آنها را می ‌گیرند. بنابراین انگل به نوعی داخل سلولی و خارج سیتوپلاسمی محسوب می‌گردد. به عبارت دیگر تک یاخته در بین پرزهای روده‌ای مخفی شده و به حفره‌ای تبدیل می گردد که به آن واکوئل انگلی می گویند.انگل دارای دو مرحله شیزونتی است و یکی از تفاوت‌های عمده آن با آیمریاها در این است که اجرای میکروگامتی به وجود آمده در آن فاقد تاژک می‌باشند. شیزونت مرحله اول 8 مرزوآیت و مرحله دوم آن دارای 4 مروزوآیت است. اووسیست‌های آن دارای شیار بوده و فاقد اسپوروسیست هستند. بنابراین اووسیست‌های تک یاخته در داخل بدن اسپوردار شده و سپس دفع می شوند. اووسیست‌ها دارای جداره ضخیم بوده و پس از دفع همراه با مدفوع میزبان آلوده شده توسط سایر میزبانان سالم بلعیده می‌شوند. در ابتدای دستگاه گوارش جدار اووسیست از بین رفته و در روده اسپوروزوآیت‌ها که چهار عدد می ‌باشند، آزاد شده و به بخش براش بوردری سلول‌های روده‌ای انتقال می ‌یابند. سپس توسط آنها احاطه شده و در لابلای میکروویلی‌های آنتروسیت‌ها قرار گرفته و سبب تحریک آنها می‌گردند. در نهایت میکروویلی ها به هم چسبیده و به شکل وزیکول درمی ‌آیند که در آن انگل قرار می ‌گیرد. در نهایت در داخل روده یک تقسیم شیزوگونی انجام شده و شیزونت نسل اول با 8 عدد مروزوآیت از آن حاصل می گردد و پس از آن در مرحله بعدی، شیزونت نسل دوم نیز با 4 عدد مروزوآیت پدید می‌آید.
در پاره‌ای از موارد تک یاخته قادر است تا مجدداً تولید شیزونت نسل اول را نماید و امر فوق سبب ایجاد عفونت با منشأ داخلی می‌گردد. کریپتوسپوریدیوم تنها جرمی است که می‌تواند عفونت مجدد داخلی را ایجاد نماید. این شرایط به خصوص در بیماران ایدزی و مبتلا به ضعف سیستم ایمنی یافت می ‌شود. به طور مثال در سندرم هیپوگاماگلوبینمی که در کره اسب‌ها بیشتر رخ می ‌دهد، حساسیت به این آلودگی بیشتر مشاهده می‌گردد. مروزوآیت‌های انگل در نهایت تشکیل گامت را می ‌دهند و گامت‌ها نیز با هم ترکیب شده و در سطح روده ایجاد اووسیست را می نمایند. این اووسیست در مجرای روده اسپوردار شده و در داخل آنها 4 عدد اسپوروزوآیت به وجود می‌ آید. سپس درصدی از آنها که جداره ضخیم دارند از روده دفع شده و سیر تکاملی خویش را کامل می ‌کنند. برخی دیگر که جدار نازک دارند، از بدن خارج نشده و منجر به عفونت با منشأ خودی می گردند. بنابراین در حدود 80% اووسیست تولیدی از بدن خارج شده و 20% بقیه در داخل بدن سیر تکاملی خویش را ادامه می‌دهند و در ضعف سیستم ایمنی میزبان به شدت تکثیر یافته و اسهال ایجاد می ‌نمایند. علت مهاجم بودن انگل این است که شیزونت نسل اول می‌تواند مجدداً سبب ایجاد شیزونت نسل اول شده و 20% اووسیست‌ها در روده پس از آزادسازی، دوباره سیر تکاملی را ادامه دهند. اگرموجودی چه به شکل اکتسابی و چه به شکل مادرزادی نقص ایمنی داشته باشد یا در اثر تزریق کورتیکوستروئیدها ایمنی بدنش سرکوب گردد، بازگشت اووسیست‌ها به دستگاه گوارش سبب عفونت‌های مضاعف و اسهال‌های مرگ ‌زا می ‌شود. لازم به ذکر است که در صورتی که آلودگی به انگل فوق با عفونت به عوامل باکتریایی مانند ایشرشیا کولای و یا ویروس‌هایی از قبیل کروناویروس و یا روتاویروس همراه شود، موجبات اسهال‌های شدیدتری در میزبان را فراهم می نماید (16).


پاسخ دهید